W dniu 13 marca dwudziestoośmioosobowa grupa studentów UTW „Ponad czasem” odbyła czterokilometrowy spacer z cyklu „Kielce wyznaniowe”, podczas którego przyjrzeliśmy się wybranym pomnikom. Ocenę tego, czy dobrze zaprezentowaliśmy podjęty temat pozostawiam uczestnikom.

Pierwszy przystanek to „pomnik ateistów”, który omówił piszący te słowa wskazując na grupę ośmiu obiektów i założeń architektonicznych w Kielcach z czasów tzw. socrealizmu, który w polskiej architekturze dominował od 1945 do 1956 roku. Zwróciłem uwagę uczestników na główną „świątynię” kieleckich ateistów – dawną siedzibę komitetu PZPR przy ul. Żeromskiego (obecnie rektorat UJK), na zabudowę dzielnicy między ulicami: Zagórską, Źródłową, Astronautów i Winnicką zwaną „bastionem”, ze względu na łatwe odcięcie zamieszkujących to osiedle od tzw. wichrzycieli. Inne budowle z tego okresu to zespół kamienic przy placu Literatów, stara część osiedla Szydłówek z centralnym placem przy ul. Wiśniowej, dwa bloki bogato zdobione między ulicami Równą a Złotą, czy gmach dzisiejszego Wydziału Pedagogicznego i Artystycznego, przy którym się zatrzymaliśmy.

Budowle w tym stylu projektowali znakomici architekci okresu międzywojennego: Bohdan Pniewski, Jerzy Żukowski, Tadeusz Steiner. Ich obiekty wyróżniały się ciekawymi detalami wykończeniowymi, balustradami, rzeźbioną elewacją czy attykami na dachach bloków. Chociaż okres ten w literaturze i sztukach plastycznych nie przynosi chluby ich twórcom, to w architekturze pozostawił wartościowe rozwiązania w przestrzeni miejskiej, które powinny być chronione prawem.

Drugi przystanek i pomniki z nim związane omówił Stefan Iwański autor artykułów o parafii Ewangelicko- Augsburskiej w Kielcach. Dowiedzieliśmy się, że społeczność tę tworzyli początkowo Niemcy z Saksonii, którzy od 1816 roku stanowili trzon kadry Akademii Górniczej w Kielcach oraz pracowali w kopalniach i hutach Zagłębia Staropolskiego. Później dołączali do niej mieszkańcy naszego regionu. W 1835 roku rozpoczęto budowę kościoła (dzisiejsza Świątynia Pokoju) oraz wydzielono przy Starym Cmentarzu kwatery dla ewangelików. O kilku znamienitszych postaciach pan Stefan opowiedział zatrzymując się przy ich grobowcach, nagrobkach i kolumnach:

  • Gustaw Schön – powstaniec styczniowy, właściciel farbiarni w Bodzentynie
  • Karol Reichelt – założyciel i pierwszy komendant Ochotniczej Straży Ogniowej w Kielcach
  • Juliusz Potocki – wiceprezydent Kielc
  • Henryk Zander – pastor zboru kieleckiego w l. 1888-1912
  • Karol Wilhelm Frycz – rejent, kurier powstańczy 1863
  • Kazimierz Frycz, ps. „Grabówka” – żołnierz „Żuawów Śmierci”, redaktor „Gazety Kieleckiej”

Z dużego cmentarza ewangelickiego powstałego przed 1850 rokiem pozostało zaledwie 35 nagrobków mających znaczącą wartość historyczną i artystyczną.

Trzeci przystanek to niezwykła prezentacja posągu z biblijnej księgi Daniela, który ujrzał we śnie babiloński król Nabuchodonozor. W postać posągu wcielił się uczeń technikum – Bartek , a wykład i znaczenie kruszców, z których pomnik był zbudowany przedstawił pastor Dariusz Lazar. Jest to zarys historii świata, który temu potężnemu władcy dał Bóg, a wykład przedstawił prorok Daniel. Oto krótki zarys:

  • Głowa ze złota, to Babilon – panował do 539 r. p.n.e.
  • Piersi ze srebra, to Medo – Persja, jej dominacja trwała do 331 r. p.n.e.
  • Biodra z miedzi, to Grecja wchodząca na arenę dziejów po zwycięskich wojnach Aleksandra Wielkiego
  • Nogi z żelaza, to Cesarstwo Rzymskie panujące w latach 168 p.n.e. –476 n.e.
  • Stopy z żelaza i gliny to, podzielone narody Europy Zachodniej powstałe w wyniku rozpadu Cesarstwa Rzymskiego
  • Kamień uderzający w stopy posągu, burzący wszystko i wypełniający ziemię, to powracający Chrystus i Jego niezniszczalne Królestwo

Po tej dawce niezwykłości, pastor Dariusz przeniósł nas w świat świętokrzyskich krajobrazów prezentując slajdy obiektów i pomników, które mijaliśmy na środowych wycieczkach i odgadując co przedstawiają, zbieraliśmy punkty w konkursie z nagrodami.

Na zakończenie Basia Wielińska poinformowała o najbliższych wydarzeniach na UTW, w Stowarzyszeniu Ziemia Świętokrzyska i zachęcała do tworzenia naszego bloga turystycznego. Popiliśmy to wszystko herbatą owocową, za którą dziękujemy i już szykujemy się na porcję kolejnych wrażeń w dniu 20 marca.

Ryszard Janaszek

Zdjęcia: Basia Bujny, Basia Wielińska